Internet en auteursrecht

Evaluatie week 2: Internet en auteursrecht

Gastcollege

Het thema van deze week is auteursrecht en internet. Ter voorbereiding van het gastcollege lazen wij een tekst van Kembrew McLeod.<1> Aansluitend bij het thema van deze week gaat de tekst over auteursrecht en hoe dit eigenlijk functioneer in de realiteit. Verder ontvingen we twee gastsprekers: Tim Kuik, directeur van de Stichting Bescherming Rechten Entertainment Industrie Nederland, en Michiel van Diesen, business analist van het Veronica Medialab. Zij waren uitgenodigd om het thema auteursrecht vanuit twee verschillende perspectieven toe te lichten.

Kembrew McLeod bespreekt de geschiedenis van het auteursrecht binnen de muzieksector. Doorheen die geschiedenis komt het auteursrecht regelmatig in botsing met creatieve doelen, bijvoorbeeld wanneer artiesten oude hits wensen te gebruiken, bij het creëren van iets nieuws. Centraal staan de zogenaamde mash-ups, creatieve, muzikale scheppingen, bestaande uit twee of meerdere bestaande liedjes uit totaal verschillende genres. Tim Kuik houdt zich, als directeur van de Stichting BREIN (Bescherming Rechten Entertainment Industrie Nederland), bezig met de strijd tegen illegale kopieverspreiding van films, muziek, games en dus ook mash-ups, etc. BREIN jaagt niet op de individuele consument, maar op de illegale websites, die aanbieden illegaal files te downloaden. Kuik legt uit dat 85% van deze strijd zich op het internet afspeelt, waar zich de grootste markt van de verspreiding van illegale files bevindt. Hij legt ook goed uit, dat het volgens het auteursrechtelijk principe ‘alleen voor eigen gebruik’ best is toegestaan een kopie te maken van films en muziek-cd’s, maar wat de diverse games betreft moet je toestemming vragen. Hoewel het downloaden van illegale bronnen verboden is, beschikken auteursrechtelijke organisaties over weinig middelen om dit te kunnen voorkomen.
Eén en ander betekent ook, dat de mash-ups, waar Kembrew McLeod het over heeft, e illegale files zijn. Talrijke hobbyisten creëren mash-ups en het internet maakt de wereldwijde verspreiding mogelijk. Sommige, goed gemaakte mash-ups worden binnen korte tijd zo populair, dat miljoenen internetgebruikers de files downloaden op hun eigen computer. Maar het maken en verspreiden van mash-ups is illegaal volgens het auteursrecht en dit is waarmee Tim Kuik en de organisatie BREIN zich bezig houden. Wat zijn de gevolgen van een verbod op het maken en verspreiden van mash-ups? De ouderwetse auteurswet maakt het onmogelijk voor gewone mensen hun specifieke talent voor het maken van mash-ups openbaar te maken. Doen zij dit wel, dan kan bijvoorbeeld de EMI in actie komen en met waarschuwingen en/of sancties deze mensen dwingen hun mash-ups te verwijderen van het internet. Zo staat eigenlijk een ouderwetse wet de ontwikkeling van deze nieuwe kunstvorm in de weg, want hoeveel waarde heeft een creatieve vondst, als je hem niet met anderen kan delen? Niet iedereen heeft immers het geld om licenties te kunnen kopen van de originele declamator(s).

Anderzijds hebben wij naar Michiel van Diesen kunnen luisteren. Het Veronica Medialab is een organisatie, die zich tot doel gesteld heeft om een nieuwe bijdrage leveren aan de aan media gerelateerde activiteiten. De meest bekende activiteit van het Medialab is de radiozender KinkFM. Deze zender brengt zeer diverse muziekgenres ten gehore voor zo’n 150.000 luisteraars per dag. Voorbeelden van radioprogramma’s van KinkFM zijn Kink ClassX en KinkAardschock. De makers van KinkFM ontdekten, mede dankzij eigen onderzoek, dat steeds meer mensen gebruik gaan maken van het luisteren naar de radio via internet en mobiel internet. Hier zagen zij kansen voor zichzelf weggelegd en zij proberen op zo winstgevend mogelijk wijze in te spelen op deze moderne behoefte van de consument.
Van Diesens mening betreffende het auteursrecht verschilt zeer van die van Tim Kuik. Hij zei niet letterlijk dat (illegaal) downloaden (van muziek, films, games, of eventueel mash-ups) te accepteren was, maar hij zei dat het wel mogelijk was om te doen en hij gaf toe er zelf ook af en toe gebruik van te maken. Hij is voor, noch tegen het downloaden van illegale files, maar hij vindt – en dat komt overeen met de gedachte van Tim Kuik – dat er een beter, legaal distributiemodel ontworpen moet worden, waardoor mensen steeds minder gebruik zullen gaan maken van illegale filesharing.

Zoals het McLeod beschrijft, het blijkt, dat mensen na het beluisteren van mash-ups, meer exemplaren van de originele songs kopen, wat op zich natuurlijk heel aantrekkelijk is voor de artiesten. Dus, als de artiesten zelf er geen problemen mee hebben, waarom laten de wetgevers zo’n verouderde wet dan niet herschrijven, zodat het voor iedereen een voordeel oplevert? Hoewel het bovenstaande niet letterlijk werd geformuleerd tijdens het gastcollege, waren Tim Kuik en Michiel van Diesen het er over eens dat de oplossing tegen het illegale downloaden bestaat uit het introduceren van legale distributiemodellen.

“Uit Brits onderzoek blijkt dat jongeren best willen betalen voor het downloaden van muziek, maar wel op hun eigen voorwaarden: een maandabonnement voor onbeperkt drm-vrij downloaden. Het onderzoek (PDF) is gedaan door de universiteit van Hertfordshire in opdracht van British Music Rights (BMR), de Britse organisatie die songwriters en muziekuitgevers vertegenwoordigt, zo meldt Ars Technica. Een van de opmerkelijke resultaten is dat 80 procent van de ondervraagde p2p-gebruikers tussen 14 en 24 aangeeft te willen betalen voor een "legale dienst voor het uitwisselen van muziekbestanden".<2>
Uit een ander onderzoek, gedaan in Nederland in 2007, bleek, “dat in de groep 8- tot 12-jarigen het meest legaal gedownload wordt: 50 procent downloadt legale muziek. Maar gemiddeld genomen downloaden nog evenveel mensen hun muziek illegaal via het internet als in 2005 (84 procent). Opvallend is wel dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden bij de ondervraagde doelgroepen. Waren het in 2005 vooral de 8- tot 17-jarigen die illegale muziek downloadden (86 procent), tegenwoordig zijn het voornamelijk de 18- tot 35-jarigen (93 procent). Daarnaast valt op dat in 2005 één op de vijf respondenten legaal muziek downloadt en in 2007 één op de drie.”<3>

Luisterend naar de verhalen van Kuik en Van Diesen, had ik steeds één vraag in mijn hoofd: hoe zit het met het auteursrecht in het geval van boeken? Mag ik wel of niet boeken kopiëren? Gezien het belang, dat er kennelijk aan het auteursrecht wordt gehecht, verwacht ik zelf, dat ik dan ook geen teksten uit boeken mag kopiëren. Een blik op de website http://www.auteursrechtenonderwijs.nl/afspraken.html leerde mij, dat er klein gedeelte van boeken gekopieerd mag worden zonder toestemming van de auteur. Maar niet het gehele boek. Dus, toen ik een heel boek kopieerde en vervolgens mijn eigen kopie door anderen liet kopiëren, heb ik de auteurswet overtreden. <4>
Samenvattend: uit de bestudeerde literatuur en het gastcollege tezamen bleek, dat het auteursrecht een belangrijke rol speelt binnen consumptiemaatschappijen, maar wat wel of niet mag gedaan worden is niet altijd helder voor de gebruikers. Zo kan het zijn, dat de makers van mash-ups de wet hebben overtreden, hoewel ze alleen maar anderen wilden entertainen. Het aanpassen van de auteursrechtelijke wetgeving aan de moderne samenleving zou een optie kunnen zijn, om onbedoelde overtredingen te voorkomen. Legale downloadsites voor een klein bedrag per download zouden het probleem van illegale downloaden kunnen verhelpen. Maar zolang de verouderde wet en de hoge prijs van CD’s, DVD’s etc. gehandhaafd blijven, is het niet verwonderlijk, dat steeds meer mensen gebruik maken van het downloaden van bestanden. “We worden toch niet bestraft … tenminste niet in Nederland”, zoals Tim Kuik zei. En het is gratis!

Werkcollege

Het thema van de tweede week was: ’Internet en auteursrecht’. Na het gastcollege van dinsdag werd ditzelfde onderwerp ook op het hoorcollege behandeld. Het hoorcollege begon met een één-op-één debat waarbij de deelnemers hun stelling en argumentatie ervan moesten vertellen. Mijn partner, Don van der Toorn, was helaas niet aanwezig. Daarom ging ik met Marijne van der Wal discussiëren. Doordat we niet in dezelfde groep waren ingedeeld, moesten wij eerst de stelling uitkiezen die we wilden bespreken. Hierdoor hebben we wat tijd verloren en kwamen we niet aan het doorgronden van ons beider meningen toe. Onze stelling was: ”Platenmaatschappijen zijn niet achterhaald en blijven bestaan, ondanks het concept van prosumerisme, waarbij iedereen zelf muziek kan maken en on-line kan publiceren.”
Omdat de stelling niet van mij was, moest ik snel argumenten bedenken en dat ging minder gemakkelijk dan ik had verwacht. Marijne had zich goed voorbereid, dus het lukte me niet altijd om met een scherp antwoord op haar argumenten te reageren. Soms had ik het gevoel dat we langs elkaar heen praatten. Zij richtte zich vooraal op het belang van een platenmaatschappij. Ik probeerde uit te leggen, dat doordat deze platenmaatschappijen de norm bepalen, andere artiesten, die buiten die normen vallen, minder kansen hebben om succesvol te worden. Als dit echter wel lukt, dan vormt dit het beste bewijs, dat artiesten ook zonder grote platenmaatschappijen kunnen.
Helaas hebben we onze beschikbare tijd niet zo goed besteed en omdat ik me niet had voorbereid op deze stelling, verliep ons debat minder soepel als dan bij anderen. Naast de tijd hadden ook beter naar elkaars argumenten moeten luisteren. Ik was zo gefocust op het winnen van het debat, dat ik alleen maar met mijn argumentatie bezig was. En doordat de anderen in de klas ook met elkaar gingen debatteren (hardop praten, natuurlijk) kon ik Marijne’s argumenten niet altijd goed verstaan. Tijdmanagement, luisteren naar elkaars argumentatie en verstaanbaarheid zijn onze aandachtspunten voor de volgende keer.

In het tweede gedeelte van het werkcollege werd het voorbereidde debat van groep 1 gehouden. Het onderwerp van de eerste discussie was: ‘De oplossing van het ‘piracy’ -probleem ligt in het toevoegen van waarde aan een legaal verkregen kopie’.
Het debat hierover werd een pingpongdiscussie. De in twee kampen verdeelde klas reageerde weinig inhoudelijk op elkaars argumenten en zij spraken totaal langs elkaar heen. Jammer, dat er meer gediscussieerd werd over de genoemde voorbeelden dan over het daadwerkelijke onderwerp. Sommige mensen waren heel goed in het opsommen van details, maar daar ging het debat niet over. Bovendien was er niemand, die de argumenten samenvatte en op basis daarvan ging reageren en tegenargumenten formuleren.

Het tweede debat over het thema ‘Het papier gaat de cd achterna’ was beter. Het was nog altijd verre van perfect, maar wij probeerden tenminste een zogenaamde pingpongdiscussie te voorkomen. Goede argumenten volgden elkaar op, maar er was nog steeds niemand die de gehoorde dingen samenvatte en erop reageerde. Hier moeten we dus vooral op gaan letten. Een samenvatting is ook nuttig om de uitspraken van de tegenpartij te manipuleren en aldus aan te kunnen wenden ter verdediging van ons eigen standpunt. Tevens moeten we beter omgaan met de tijd en aantekeningen maken tijdens het debatteren. We hoeven niet alles op te schrijven wat de ander zei, alleen datgene waar we op willen reageren. Andere belangrijke facetten zijn het selecteren van informatie en het innemen van een metapositie. Een argumentatielijn ontbrak in de debatten tijdens het college: iedereen zei wat hij wilde, er was geen samenhang in de argumentatie. Dit is ook essentieel volgende keer. Wat de vorm van het debat betreft: doordat de groepsleden ver van elkaar zaten was er eigenlijk geen teamspirit en dus geen teamgame. Als we als één groep hadden gefunctioneerd, was het debat ook beter en dynamischer geweest. De debatleider dient geen mening te uiten, maar objectief het debat te leiden.

Kortom:
· goed omgaan met tijd,
· aantekeningen maken
· samenvatting
· metapositie

zijn de belangrijkste punten waar we op moeten letten in de volgende weken tijdens het debat.


Bronnen:

<1> McLeod, Kembrew.Confessions of an Intellectual (Property): Danger Mouse, Mickey Mouse, Sonny Bono, and My Long and Winding Path as a Copyright Activist-Academic. In: Popular Music and Society. Vol. 28, No. 1.Febr. 2006: 79-93

<2>Jeugd wil alleen betalen voor onbeperkt muziek downloaden, http://www.downloadwinkels.nl/view_news/568/Jeugd_wil_alleen_betalen_voor_onbeperkt_muziek_downloaden.html

<3> Helft jongeren download muziek legaal, http://www.techzine.nl/nieuws/12751/Helft-jongeren-downloadt-muziek-legaal.html

<4> Wat mag ik kopieren? http://www.auteursrechtenonderwijs.nl/afspraken.html